Tryb rozkazujący (imperativus) służy do wydawania poleceń, rozkazów i próśb.
Używamy go, gdy chcemy, żeby ktoś coś zrobił lub czegoś nie robił.
Przykłady użycia
Pisz czytelnie! — polecenie dla jednej osoby (ty)
Czytajcie uważnie! — polecenie dla grupy (wy)
Piszmy razem! — zachęta do wspólnego działania (my)
Niech wejdzie następny! — polecenie wobec trzeciej osoby (pan/pani/on/ona)
💡 Ważne! W języku pisanym zdania w trybie rozkazującym często kończą się wykrzyknikiem (!). Tryb rozkazujący nie ma formy dla 1. osoby liczby pojedynczej — nie możesz rozkazać sam sobie!
🔧 Jak tworzymy tryb rozkazujący?
Podstawowa zasada — od 3. osoby liczby pojedynczej czasu teraźniejszego
Bierzemy formę on/ona/ono i odcinamy końcówkę osobową:
piszę → on pisze → odcinamy -e → pisz
czytam → on czyta → czyta → czytaj
robię → on robi → robi → rób (z alternacją)
Formy osobowe trybu rozkazującego
ty — forma podstawowa: pisz, czytaj, rób
my — forma podstawowa + -my: piszmy, czytajmy, róbmy
wy — forma podstawowa + -cie: piszcie, czytajcie, róbcie