W języku polskim akcent pada najczęściej na przedostatnią sylabę — jest to tzw. akcent paroksytoniczny.
Zasada ogólna: przedostatnia sylaba
mu-ZY-ka → akcent na ZY
szko-ŁA → akcent na ŁA
ksi-ĄŻ-ka → akcent na ĄŻ
u-CZEŃ → akcent na CZEŃ
na-pi-SA-łem → akcent na SA
Wyjątki: 3. sylaba od końca (proparoksytony)
Wyrazy na -ika / -yka:
ma-te-MA-ty-ka, fi-ZY-ka, gra-MA-ty-ka, re-PU-bli-ka
Niektóre wyrazy obce:
u-ni-WER-sy-tet (forma potoczna), o-PE-ra
Tryb warunkowy i l.mn. czasu przeszłego:
by-LI-śmy, ro-zu-MIE-li-śmy, zro-BI-li-by-śmy
💡 Pamiętaj! Wyrazy jednosylabowe mają akcent na jedyną sylabę: dom, kot, dzień. Wyrazy dwusylabowe zawsze akcentujemy na pierwszą: SZKOła, MUcha, DOBry.
✂️ Podział na sylaby
Każda sylaba zawiera dokładnie jedną samogłoskę (a, e, i, o, u, y, ą, ę).
Zasady sylabifikacji
Pojedyncza spółgłoska między samogłoskami przechodzi do następnej sylaby: ma-ma, ko-ło, u-cho
Grupa spółgłosek — jak największa grupa przechodzi do następnej sylaby: szko-ła, zbro-jny, przy-ja-ciel
Dwuznaki (sz, cz, dz, rz, ch) traktujemy jak jedną literę: czer-wo-ny, dzie-ci
Wyraz
Podział na sylaby
Liczba sylab
szkoła
szko-ła
2
książka
ksią-żka
2
przyjaciel
przy-ja-ciel
3
nauczyciel
na-u-czy-ciel
4
matematyka
ma-te-ma-ty-ka
5
byliśmy
by-li-śmy
3
zrobilibyśmy
zro-bi-li-by-śmy
5
🔤 Głoski: dźwięczne i bezdźwięczne
Spółgłoski polskie dzielimy na dźwięczne (z wibracją strun głosowych) i bezdźwięczne.
🔊 Dźwięczne
b, d, g, w, z, ź, ż/rz, dz, dź, dż r, l, ł, m, n, ń, j
💡 Sposób na zapamiętanie: Jeśli wymawiając głoskę czujesz wibrację krtani — jest dźwięczna. Połóż palce na krtani i mów z (dźwięczna) vs s (bezdźwięczna).